فراصندوق یا FOF چیست؟ بررسی مزایا و معایب سرمایه گذاری فراصندوق ها

/ مه 11, 2019 / بدون دیدگاه / در استارتاپ / توسط

فراصندوق یا همان FOF  شیوه‌ای از سرمایه گذاری می باشد که در آن وجوه ما به جای آنکه به صورت مستقیم بر روی اوراق قرضه، سهام ، یک کسب و کار خاص یا سایر اوراق بهادار سرمایه گذاری شود بر روی پورتفولیوهایی که ترکیبی از سایر سرمایه گذاری ها می‌باشد صورت می‌گیرد. استراتژی اصلی این نوع سرمایه گذاری تکیه بر دو هدف اصلی دارد :

  1. تنوع بخشی هر چه بیشتر
  2. تخصیص بهینه دارایی‌ها (به صورتی که سرمایه گذاران با ریسک‌های به مراتب کمتری نسبت به سرمایه گذاری مستقیم مواجه اند.)

یک مدیر سبد سرمایه گذاری با استفاده از دانش و تخصصش در زمینه بهینه سازی سبد سهام به دنبال انتخاب بهترین صندوق‌ها با توجه به سوددهی و عملکرد گذشته‌ی آنها جهت سرمایه گذاری می باشد. بسته به تخصص مدیر پورتفولیو، فراصندوق پتانسیل به دست آوردن سود بیشتر از بازده متوسط را دارد. همچنین FOF می‌تواند به دو صورت محدود یا بدون محدودیت طراحی شود که در نوع اول یا همان محدود می‌تواند تنها در صندوق‌هایی سرمایه گذاری کند که توسط همان شرکت مدیریت می‌شود در حالیکه در نوع بدون محدودیت این قید نمی‌باشد. لازم به ذکر است اولین FOF در سال 1962 توسط برنی کرنفلد پایه گذاری شد که در نهایت پس از شراکت رابرت وسکو که یکی از سرمایه گذاران خطرپذیر آن دوران بود ورشکسته شد.

ویژه نامه سرمایه گذاری خطر پذیر

در واقع انواع مختلفی از فراصندوق ها موجود است که هر کدام در نوع خاصی از طرح‌های سرمایه گذاری جمعی سرمایه گذاری می‌کنند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. mutual fund FOF یا فراصندوق های سرمایه گذاری مشترک
  2. hedge fund FOF یا فراصندوق های سرمایه گذاری پوشش ریسک
  3. private equity FOF یا فراصندوق های سرمایه گذاری خصوصی
  4. investment trust FOF یا فراصندوق های امانت داری سرمایه گذاری
  5. VC FOF یا فراصندوق های سرمایه گذاری خطر پذیر

با توجه به اینکه در بازار پول و سرمایه ایران به تازگی بحث فراصندوق ها در فرابورس مطرح شده است و در حال حاضر تنها فراصندوق ممکن توسط موسسه دانش بنیان برکت با هدف اصلی سرمایه گذاری بر روی استارتاپ ها و کمک به اکوسیستم کسب و کار های نوپا ایجاد شده است در مبحث زیر به بیان کلیاتی ازین نوع فراصندوق می پردازیم و باقی انواع فراصندوق را در مطالب دیگر توضیح خواهیم داد.

 فراصندوق های سرمایه گذاری خطر پذیر

شاید در ابتدا بهتر باشد قبل از پرداختن به فراصندوق های سرمایه گذاری خطر پذیر مفهومی از صندوقهای سرمایه گذاری خطر پذیر را شرح دهیم ؛ سرمایه گذاری خطر پذیر که از آن در مواردی با نام های “سرمایه گذاری جسورانه” یا “سرمایه گذاری کار آفرینی” نیز یاد می شود به تامین مالی استارتاپ ها و کسب و کار های نوپا که احتمال رشد فراوان آنها می باشد اطلاق می شود. لازم به ذکر است این نوع سرمایه گذاری طبق قاعده ی اساسی ریسک با توجه به احتمال سودهی زیاد آن دارای ریسک بسیاری نیز می باشد.

سرمایه خطر پذیر به سرمایه ای گفته می شود که در اختیار شرکت های نوپا و کوچک که به سرعت در حال رشد هستند قرار می‌گیرد تا با کمک های مدیریتی ای که از طرف این سرمایه گذارها انجام میشود آتیه اقتصادی مناسبی را تحقق بخشند.

حال که با مفهوم سرمایه گذاری خطرپذیر آشنا شدیم بهتر است به سراغ معرفی صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر یا همان VC ها برویم ؛ وی سی ها را می توان واسطه مالی میان موسسات سرمایه گذاری اصلی و شرکت های کوچکی که با سرعت زیادی در جهت فرآیندی با محوریت نوآوری رشد می کنند دانست.
فرآیندی مبتکرانه که در آن ایده های جدید و نوآورانه به رشد اقتصادی می انجامد مهمترین روند اقتصادی دو قرن اخیر است. صنعت سرمایه گذاری جسورانه و صندوق های سرمایه گذاری جسورانه (VC) به عنوان هسته ی آن ، بخش مهمی ازین فرآیند را شامل می شود.

صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر علاوه بر سرمایه گذاری در شرکتهای نوپا ( استارت آپ ها ) در امور دیگری مانند مشارکت در مدیریت شرکت ها ، ارزیابی ریسک های شرکت های نوپا و پذیرش ریسک های شرکت مربوطه شریک می شوند و به امید تحقق اهداف بلند مدت خود ریسک های کلانی را می پذیرند هر چند لازم به ذکر است این صندوق ها قبل از پذیرش استارتاپ ها تا حد ممکن به ارزیابی آنها پرداخته و تنها بر روی کسب و کارهایی که احتمال سوددهی بالایی دارند سرمایه گذاری می کنند.

یکی از دلایل اصلی توجه به صندوق های سرمایه گذاری خطر پذیر این است که این صندوق ها ایده های نوآورانه بنیادی را به مولفه های اصلی رشد اقتصادی تبدیل می کنند. توسعه ی شرکت اپل نمونه ای ازین تغییرات بنیادی مرتبط با VC هاست . در سال 1978 دو شریک تجاری به نام های سکویا و ماتریکس که دو صندوق VC به حساب می آمدند حدود 1.2 میلیون دلار بر روی شرکت اپل که ارزش حدودی 3 میلیون دلار را داشت سرمایه گذاری کردند و حال ارزش این شرکت به بیش از 1000 میلیارد دلار رسیده است.

نقش متفاوت صندوق های وی سی به عنوان واسطه های مالی به صورت رابطه خاص میان آن ها و سرمایه گذاران نهادی که اکثر سرمایه را فراهم می کنند ، بیان  می شود. در حالی که اکثر واسطه گری های مالی ( مانند انتقال پس انداز ها به بازار های سهام و بدهی ) توسط کارکنان و سرمایه گذاران نهادی صورت می گیرد صندوق های وی سی بازوی واسطه گری هایی است که برای آن ها با سرمایه گذاران نهادی قرارداد منعقد شده است.

حال که با مفاهیمی همچون فراصندوق ، سرمایه گذاری خطر پذیر و صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر آشنا شدیم می توانیم به تعریف فراصندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر بپردازیم ؛ به صندوقی که بر روی تعدادی از VC ها ( صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر ) سرمایه گذاری کند فراصندوق وی سی ها گفته می شود. از آن جایی که سرمایه گذاری در تنها یک وی سی ریسک به مراتب بالایی دارد ( با توجه به ذات فعالیت وی سی ها و خطرپذیر بودن آن ها ) ، سرمایه گذاری بر روی چند صندوق وی سی باعث تنوع بخشی نسبتا مناسبی می شود که این امر موجب کاهش ریسک ناشی از سرمایه گذاری میگردد و سرمایه گذاران می توانند با خیال راحت تری بر روی این فراصندوق ها سرمایه گذاری کنند.

ویژگی‌های FOF

سرمایه گذاری در یک طرح جمعی وچندین صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر می‌تواند منجر به افزایش تنوع بخشی در مقایسه با سرمایه گذاری خرد و مستقیم در یک استارتاپ یا وی سی گردد. با توجه به تئوری سبد سهام مدرن مزیت تنوع بخشی در کاهش نوسان پذیری سهام همزمان با ثابت نگه داشتن متوسط بازدهی می‌باشد. هرچند این مزیت نیز گاها با افزایش هزینه‌های معاملات در سطوح مختلف فراصندوق ها از بین می‌رود.

هزینه‌های مدیریت در روش FOF غالبا از هزینه‌های سرمایه گذاری سنتی(خرید و فروش مستقیم سهام، اوراق قرضه و …) بیشتر می‌باشد که دلیل آن محاسبه شدن هزینه‌های مدیریت سبد سهام در روش سنتی در دارایی‌های پایه می‌باشد. دارایی پایه نیز اصطلاحی است که در معاملات ابزار مشتقه استفاده می‌شود. مشتقه نوعی ابزار مالی است که قیمت و ارزش آن از یک دارایی دیگر نشأت می‌گیرد. دارایی‌های پایه نیز معمولاً یکی از انواع ابزارهای مالی نظیر سهام، کالاها، ارز و شاخص است که بر اساس آن، قیمت ابزار مشتقه تعیین می‌شود. همچنین از لحاظ تاریخی صندوق‌های FOF نشان داده اند هزینه‌های این استراتژی لزوما شامل هزینه‌های دارایی‌های پایه نمی‌باشد.

صندوق‌های تخصیص دارایی

ساختار فراصندوق ها می‌تواند برای ETF ها یا همان صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله و همچنین Mutual Funds ها (صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک) نیز مفید باشد. به طور خلاصه صندوق سرمایه گذاری مشترک به صندوقی گفته می‌شود که وجوه دریافت شده از سرمایه گذاران در بازارهای مختلفی از جمله سهام، اوراق بهادار، اوراق قرضه و سایر ابزارهای پولی و مالی دیگر سرمایه گذاری شده، می‌شود. در مقابل ETF ها در مقایسه با صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک، پدیده نسبتا جدیدی هستند که نشان دهنده سهمی از مالکیت اعتبار سرمایه گذاری واحد یا همان UIT هستند که اسناد دارایی سهام، اوراق قرضه، ارزها و کالاها را در اختیار دارد.

برای مثال  IShares از مدل FOF صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله بهره می‌گیرد در حالی که شرکت سرمایه گذاری آمریکایی Vanguard از مدل FOF صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک استفاده می‌کند.

صندوق‌های سرمایه گذاری هدفمند

این صندوق‌های سرمایه گذاری همانند مورد قبلی می‌باشند با این تفاوت که تخصیص دارایی‌ها بر اساس زمان طراحی شده است و دارای هدف زمانی می‌باشند. همچنین لازم به ذکر است هر دو شرکت IShares و Vanguard که در بالاتر معرفی شدند از این استراتژی نیز بهره می‌برند با این تفاوت که دارای موعد زمانی برای سرمایه گذاری می‌باشند که این امر واضحا از دوباره‌کاری جلوگیری می‌کند.

صندوق‌های سرمایه گذاری خصوصی

به استناد Preqin در سال 2006 وجوه سرمایه گذاری شده در صندوق‌های سرمایه گذاری خصوصی ( FOF ها، سرمایه گذاری‌های ثانویه و …) حدود 14 درصد از تمام وجوه سرمایه گذاری شده در بازار را شامل می‌شود. بر اساس گزارش Preqin در سال 2011 در زیر لیستی از شرکت‌هایی که بیشترین افزایش سرمایه گذاری در این حوزه را داشتند مشاهده می‌کنید.

جایگاهمیزان افزایش سرمایه گذاری در FOFموقعیت
نام شرکت(بر اساس میلیارد دلار)
1HarbourVest Partners$19.30United States
2Adams Street Partners$12.50United States
3Pantheon Ventures$12.10UK
4Goldman Sachs Private Equity Group$10.90United States
5Pathway Capital Management$9.80United States
6Commonfund Capital$7.30United States
7Siguler Guff$6.80United States
8SL Capital Partners$6.70UK
9ATP Private Equity Partners$6.50Denmark
10Partners Group$5.80Switzerland

مزایای FOF

  1. مالیات: اگر شما به دنبال تجدید ارزیابی سبد سهامتان هستید می‌توانید به سرمایه گذاری در فراصندوق ها نیز نیم نگاهی داشته باشید. طبق قانون این صندوق‌ها از برخی از معافیت‌های مالیاتی برخوردار هستند که سرمایه گذاری در آن‌ها را برای مشتریان جذاب‌تر می‌کند.
  2. آسانی اداره کردن: برای متوجه شدن و رویت سود یا ضررتان شما نیازی به آشنایی با مفاهیم عمیق بازار سرمایه ندارید و تنها با یک عدد (NAV) شما می‌توانید وضعیت سبدتان را متوجه شوید. لازم به ذکر است NAV همان خالص ارزش دارایی‌های شرکت می‌باشد که به ازای هر سهم محاسبه می‌گردد. می‌دانیم دارایی‌های هر صندوق روزانه ارزش‌گذاری می‌شود و اگر بدهی‌های صندوق را که عموما شامل بدهی بابت خرید سهام به کارگزاری‌ها و بدهی به ارکان صندوق می‌شود را از آن کم کنیم، ارزش خالص دارایی‌های صندوق بدست می‌آید که با تقسیم آن بر تعداد واحدهای صندوق، می‌توانیم ارزش خالص هر یک از واحدها یا NAV صندوق را بدست بیاوریم.
  3. خدمات مدیریت حرفه ای صندوق: سرمایه گذاری در فراصندوق ها به شما این امکان را می‌دهد تا در صندوق‌های پیشرفته‌ی سرمایه گذاری که تا قبل از آن به صورت فردی امکان سرمایه گذاری را نداشتید سرمایه گذاری کنید و از مزایای آن بهره مند شوید.
  4. فرصت برای سرمایه گذاران با سرمایه محدود: فراصندوق ها به سرمایه گذارانی که تنها حجم کمی از منابع مالی را در اختیار دارند این فرصت را می‌دهد که در یک پرتفوی متنوع از دارایی‌های اساسی شریک شوند و همزمان تنوع زیادی داشته باشند. که در غیر این صورت با توجه به حجم کم سرمایه گذاری آن‌ها این امکان برایشان مقدور نخواهد بود.
  5. دارا بودن مدیران حرفه‌ای سرمایه گذاری: سرمایه گذاران در فراصندوق ها این اطمینان را دارند که در صندوقی با مدیران حرفه‌ای سرمایه گذاری می‌کنند و پول آن‌ها در دست افراد کم تجربه و خام نمی‌باشد.

سرمایه گذاری در فراصندوق ها به درد چه کسانی می‌خورد؟

فراصندوق ها یک شانس بسیار خوب برای تمامی سرمایه گذاران به خصوص سرمایه گذاران خرد می‌باشد؛ فراصندوق ها با تنوع منابع به کاهش ریسک‌های سرمایه گذارانی که نمی‌خواهند بیش از حد خاصی از ضرر را تجربه کنند  کمک می‌کند.

فراصندوق های ایران

فراصندوق در اکوسیستم سرمایه گذاری ایران واژه‌ای نوپا می‌باشد و تا مدتی پیش نیز در ایران فراصندوق ها فعالیتی نداشتند اما از چندی پیش اولین فراصندوق ایران با همکاری موسسه دانش بنیان برکت و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری راه‌اندازی شد. این فراصندوق قصد دارد به شرکت‌های علم و فناوری در کشور به ویژه شرکت‌های نوپا در دانشگاه آزاد کمک نماید.

منبع: اکوموتیو

استارتاپس لند

نوشته های مرتبط

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.

I agree to these terms.